Nazwa wsi Wilcza wzięła się od stad wilków żyjących w okolicy, gdyż często zwierzę stawało się symbolem, od którego grupa ludzi przejmowała nazwę.

Pierwsze zapisy o sąsiadujących z Wilczą miejscowościach pochodzą z Księgi uposażeń biskupstwa wrocławskiego, której pochodzenie datuje się na koniec XIII wieku, prawdopodobnie na 1295 r., jednak nasza miejscowość nie jest wymieniona w tych dokumentach.

Inna hipoteza dotycząca początków datowania wsi jest następująca: w Liber fundationis z 1305 r. znajduje się zapis o płaceniu dziesięciny przez kościół w Pilchowicach. Istnieje prawdopodobieństwo, że już wówczas Wilcza stanowiła część składową tego dominium i nie była wzmiankowana w dokumencie. Istnieje również możliwość, że Wilcza występowała w dokumentach średniowiecznych pod inną nazwą.

Nasza Wilcza pojawiła się w dokumentach śląskich w 1486 r. i od tej daty liczy się jej wiek. 29 czerwca 1486 r. książę raciborski Jan podpisał dokument potwierdzający gliwickim altarystom czynsz zabezpieczony na wsi Wilcza. Jan Holy, dziedzic Wilczy wspólnie z wójtem i poddanymi gospodarzami, sprzedał kościołowi parafialnemu w Gliwicach czynsz, na utrzymanie ołtarza, który płacono altaryście (kapłanowi pomocnikowi proboszcza), ustanowionemu przy ołtarzu w Wilczy i utrzymywanemu przez mieszkańców. Inny przekaz mówi o tym, że pierwszy kościół w Wilczy był zbudowany około 1480 roku. Przy rozbiórce starego kościoła w 1755 roku, ówczesny proboszcz ks. Józef Wrana znalazł dokumenty zaświadczające, że pierwszy kościół w Wilczy zbudowano w 1480 roku. Na potwierdzenie tej daty nie istnieją żadne historyczne dokumenty. W wiekach średnich, a także później Wilcza stanowiła integralną część kompleksu dóbr szlacheckich czyli rycerskich grupujących się wokół Pilchowic - siedziby właścicieli tego kompleksu. Z najstarszych dokumentów wynika, że w XV w. właścicielem Wilczy był Jan Holy z Ponięcic. Około 1644 r. Wilczę i Nieborowice odsprzedano z majątku pilchowickiego Reiswitzom. Z akt wizytacji kościelnych z 1679 r. dowiadujemy się, że właścicielem Wilczy był niepełnoletni baron Jerzy Fryderyk de Reiswitz.

W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) kościół w Wilczy spłonął i w 1657 r. zbudowano i konsekrowano nowy kościół pod wezwaniem św. Mikołaja. Inne źródła podają, że kościół został odnowiony i ozdobiony przez ówczesnego księdza Jana Fryderyka Praetextato. Jedne źródła podają, że kościół ten przetrwał do czasów dzisiejszych, inne, że do 1775 r. Po wojnie 30-letniej wiele parafii w gliwickim dekanacie utraciło samodzielność, możliwe, że wówczas nasz kościół przyłączono do parafii Pilchowice.

W połowie XVIII w. właścicielem dóbr pilchowickich został hrabia Józef Wengerski. W 1785 r. za zgodą króla pruskiego utworzył on majorat pilchowicki, do którego należała również Wilcza. Z tego okresu pochodzi też informacja podziału na Wilczę Dolną i Górną, który obowiązywał do końca II wojny światowej.

 

Właściciele Wilczy

Właściciele Wilczy Górnej

lata

Właściciele Wilczy Dolnej

lata

hrabia Limburg - Stimm

Adolf Chorzus

Johann Gottlieb Ender

Emanuel Langer

von Massow

Hoffmann

Bauch

Kowatsch

1837-1848

1848-1856

1856-1867

1867-ok. 1870

ok. 1870-1890

1890-1897

od 1897

do 1945

Hetschko

Starzycki

Herman Vellay

 

 

 

 

 

ok. 1860

koniec XIX w.

do 1910

 

 

 

 

 

 

Pewną samodzielność parafia odzyskała dopiero w 1908 roku, gdy oficjalnie usytuowano lokalię. Po zwycięstwie trzeciego powstania śląskiego, w wyniku decyzji o podziale obszaru plebiscytowego parafia pilchowicka została podzielona i Wilcza znalazła się po stronie polskiej. Od 7 sierpnia 1920 roku obowiązki duszpasterskie w Wilczy pełnił ksiądz Paweł Staffa. Dekretem z dnia 1 sierpnia 1925 roku Administracja Apostolska erygowała nową parafię w Wilczy.

Analizując przynależność administracyjną Wilczy, od czasów średniowiecza, aż do połowy XX w., za wyjątkiem okresu od 1741 do 1818 roku związana ona była z ziemią rybnicką. W 1741 roku, kiedy po zdobyciu Śląska król pruski Fryderyk II zarządził nowy podział administracyjnych okręgów na Górnym Śląsku, dobra pilchowickie przypadły ziemi gliwicko-toszeckiej. Likwidacja powiatów nastąpiła w 1975 roku. W 1977 roku po utworzeniu gmin, wieś Wilcza weszła w skład gminy Pilchowice. Od 1 stycznia 1999 roku, po przeprowadzeniu nowego podziału administracyjnego kraju znalazła się w powiecie gliwickim.

Opracowała: Justyna Diak